Internationale oproep tot vermindering vliegverkeer

Foto: Jan Rosolino
Lokale bewonersverenigingen en organisaties die zich bezig houden met overlast en krimp van Schiphol, hebben zich verenigd met hun gelijken rond vier andere grote luchthavens in Europa. Van 13 t/m 17 maart vinden demonstraties plaats rond luchthavens in Frankrijk en België; Het is niet meer uit te leggen dat beperken van het aantal vluchten er nog steeds niet serieus besproken wordt. Het Nederlandse besluit om wel in te zetten op krimp wordt internationaal gevierd en aandachtig gevolgd. Het is de enige logische route en verdient navolging elders, om in lijn met klimaatdoelen te komen. Daarbij is er een gezamenlijk belang om dit besluit ook bij de Europese Commissie geaccepteerd te krijgen. Vooralsnog heeft niemand uitzicht op een goedkeuring en kan de luchtvaart op elke Europese luchthaven dus alleen maar groeien.
Daarom een gezamenlijke oproep om vliegverkeer te verminderen. De Franse krant Libération publiceerde de oproep deze morgen. Hierbij de Nederlandse versie:

Beperking van het luchtverkeer: een noodzakelijke maatregel voor de gezondheid en het klimaat!

Wij, de bewoners rond de vijf drukste luchthavens van Europa – Parijs-CDG, Londen-Heathrow, Madrid-Barajas, Frankfurt en Amsterdam- Schiphol – roepen onze regeringen en Europa op om een maximum te stellen op alle luchthavens, vliegvelden en heliports om de ongecontroleerde groei van het luchtverkeer een halt toe te roepen. Het luchtverkeer is bijna terug op het niveau van 2019 en zou tegen 2040 kunnen verdubbelen. Dit zou catastrofaal zijn, wetende dat deze toename van het aantal vluchten niet verenigbaar is met onze klimaatdoelstellingen of met de bescherming van de gezondheid van mensen die last hebben van lawaai en luchtvervuiling. De wetenschappelijke studies zijn duidelijk en laten geen ruimte voor twijfel[1]. Bovendien zijn er voor veel Europese bestemmingen treinalternatieven. Gezien deze situatie moeten er duidelijke en vastberaden politieke keuzes worden gemaakt, zoals onlangs het geval was voor de luchthaven Amsterdam-Schiphol.

De Nederlandse overheid en de CEO van Schiphol hebben zich gerealiseerd dat de groei van het luchtverkeer niet langer houdbaar is. Daarom willen ze het aantal vluchten verminderen, nachtvluchten verbieden, privéluchtvaart te verbieden en zijn de plannen voor een nieuwe start- en landingsbaan geschrapt. “We kunnen de mensen in de regio niet vragen om jarenlang offers te brengen voor mensen die alleen voor hun vakantie vliegen,” zei Ruud Sondag, de vorige CEO van de luchthaven[2]. Tientallen miljoenen mensen hebben dag en nacht last van vliegtuiglawaai en -vervuiling. Lawaai is een groot probleem voor de volksgezondheid en veroorzaakt slaapstoornissen, cognitieve problemen, hoge bloeddruk en hart- en vaatziekten[3]. Alleen al in Frankrijk worden de maatschappelijke kosten geschat op €6,1 miljard per jaar[4]. Toch voldoet geen van de Europese luchthavens aan de Europese richtlijnen en verordeningen die hen verplichten om plannen op te stellen om het luchtgeluid te verminderen, omdat de geluidsniveaus rond luchthavens blijven stijgen, zoals blijkt uit officiële geluidsbelastingkaarten.

Elk jaar veroorzaakt luchtvervuiling meer dan 250.000 doden in Europa[5], waar de luchtvaart een belangrijke lokale bijdrage aan levert[6]. De ultrafijne deeltjes die worden uitgestoten door vliegtuigmotoren zijn kleiner dan die van dieselmotoren en daarom giftiger[7]. Maar ze worden niet gereguleerd of gemeten. Luchtvervuiling door luchthavens blijft het vergeten onderwerp in het luchtkwaliteitsbeleid.

Wat het klimaat betreft, is de impact van de luchtvaart verre van verwaarloosbaar. De commerciële luchtvaart is verantwoordelijk voor bijna 5% van de Europese CO2-uitstoot[8], en bijna 7% van die in Frankrijk[9]. Uit een studie blijkt dat de 20 meest vervuilende luchthavens ter wereld – waaronder Paris-CDG, London-Heathrow, Frankfurt en Amsterdam-Schiphol – in 2019 evenveel CO2 hebben uitgestoten als 58 kolencentrales![10] En dan hebben we het nog niet eens over de klimaatimpact van andere emissies dan CO2, met name condensatiesporen, die de impact van CO2 minstens verdubbelen. Het gewicht van de luchtvaartsector in de wereldwijde CO2-uitstoot is twee keer zo groot als 30 jaar geleden en is des te buitenproportioneler omdat luchtvaart nog steeds vooral door een klein deel van de bevolking wordt gebruikt, voornamelijk voor vrijetijdsbesteding. In een tijd waarin Europa en onze regeringen iedereen vragen om een inspanning te leveren, is het moeilijk te begrijpen waarom de luchtvaart hiervan zou moeten worden vrijgesteld.

Maar als de sector zijn steentje wil bijdragen aan het verminderen van de uitstoot, is het terugdringen van het luchtverkeer essentieel. Technologische vooruitgang noch zogenaamde “duurzame” vliegtuigbrandstoffen zullen in voldoende hoeveelheden beschikbaar zijn binnen de vereiste tijd. Uit twee rapporten die Amsterdam Airport Schiphol in januari 2024 publiceerde[11], blijkt dat de uitstoot van Schiphol en de Europese luchtvaart in 2030 met ten minste 30% moet zijn afgenomen ten opzichte van 2019 om te voldoen aan het Klimaatakkoord van Parijs. En de luchthavendirectie erkent dat er op de korte en middellange termijn geen andere oplossing is dan de groei van het vliegverkeer te stoppen en snel te verminderen. Dit zou ook de impact op de gezondheid beperken. Aangezien een dergelijke koerswijziging een impact zal hebben op de tewerkstelling, is het essentieel om rekening te houden met de omscholing van de betrokken werknemers.

Wij, de slachtoffers van de luchthavenoverlast en de huidige en toekomstige slachtoffers van de opwarming van de aarde, zullen van 13 tot 17 maart 2024 in Frankrijk en Europa in actie komen om onze regeringen en de Europese Unie te vragen de noodzakelijke weg te volgen die door Nederland is ingeslagen, door eindelijk concrete maatregelen te nemen; Zoals een maximering en beperking van het aantal vluchten en daarbij te verzekeren dat lawaai, de luchtvervuiling en CO2-uitstoot navenant afnemen – en een nachtsluiting voor luchthavens, vliegvelden en heliports.

Ondertekenaars:

Paris-CDG : Françoise Brochot voorzitter Advocnar en lid GARE, Audrey Boehly woordvoerder Collectif Non au T4, Chantal Beer-Demander voorzitter UFCNA

Londen-Heathrow : Steve Rising Tide, coördinator Stay Grounded United Kingdom, Anna Hughes directeur Flight Free UK,

Frankfurt-Main : Michael Flörsheimer, lid BBI-Bündnis der Bürgerinitiativen im Rhein-Main-Gebiet – gegen Flughafenausbau – für eine Nachtflugverbot von 22 Uhr-6 Uhr

Amsterdam-Schiphol : Alfred Blokhuizen, voorzitter Schipholwatch, Roald Fekken lid Amsterdam Fossielvrij, Matt Poelmans, lid Omgeving Zonder Vlieghinder, Wouter Looman, bestuurslid Platform Vliegoverlast Amsterdam, Johan Vollenbroek, voorzitter stichting Mobilisation

Madrid-Barajas : Juan Manuel Martínez woordvoerder Plataforma contra la ampliación de Baraja, Pablo Muñoz Nieto, coördinator campagne duurzame mobiliteit bij Ecologistas en Acción, Enrique Villalobos voorzitter Federación Regional de Asociaciones Vecinales de Madrid María Roca lid adviesraad Asociación Española de Educación Ambiental Rosa María Prieto Fernández, lid Asociación Vecinal de Mejorada del Campo Eloy Rodríguez, lid van Plataforma contra el ruido de San Fernando de Henares Esther Moraga lid van Asociación Vecinal Parque Henares Jesús Fernández Guinea lid van Asociación Vecinal Jarama Gabriel Reina lid van Asociación por la Defensa de Belvis

[1] Stay-Grounded/UECNA (2024) : Aviation is a Health Issue – Stay Grounded (stay-grounded.org)

[2] Schiphol Airport (April 2023) : Schiphol to be quieter, cleaner and better: night closure, ban on private jets and people first

[3] Etude DEBATS (2020) : http://debats-avions.ifsttar.fr/rapport.php ; Le Monde ( 2022) : Plus de cent professionnels de santé alertent sur le bruit aérien : « C’est l’espérance de vie qui est menacée »

[4] Ademe (2021) : 147 milliards d’euros : c’est le coût social du bruit en France, par an !

[5]  Agence européenne de l’environnement (nov. 2023) : Les niveaux de pollution atmosphérique restent trop élevés en Europe et constituent le principal risque environnemental pour la santé

[6]  Airparif : Bilan des émissions atmosphériques en Ile de France – 2019 (p. 14)

[7]   Mesure de particules ultrafines autour de l’aéroport Paris – Charles de Gaulle ; Bendtsen, K.M. et al. (2021) : A review of health effects associated with exposure to jet engine emissions in and around airports. tinyurl.com/2s3f2ebs

[8] Source : Parlement européen : Émissions de CO2 des avions et des navires : faits et chiffres et Émissions de gaz à effet de serre par pays et par secteur

[9]  DGAC, Ministère des Transports: Les émissions gazeuses liées au trafic aérien en France en 2020

[10] Airports, air pollution and climate change | ODI

[11] Aéroport de Schiphol (Janvier 2024) : Accelerated CO₂ reduction necessary
https://www.schiphol.nl/en/you-and-schiphol/news/accelerated-co2-reduction-necessary/

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *