Brief

(lees hier reactie van College van B&W)

Gemeente Amsterdam
Burgemeester Eberhard van der Laan
College van Burgemeester en Wethouders
Amstel 1
1011 PN Amsterdam

Betreft: Financiële klimaatrisico’s; Amsterdam fossielvrij

Amsterdam, 10 juni 2015

Hoogedelachtbare heer Van der Laan, geachte wethouders,

Amsterdam is een prachtige stad met de duidelijke ambitie en praktijk om duurzaamheid te incorporeren in alle facetten van het beleid. De stad is belangrijk
als internationale handelspartner, maar ook onze nationale trots. Wij – inwoners van Amsterdam – maken ons echter toenemende zorgen over de risico’s van klimaat-verandering, de ‘koolstofbubbel’ en de banden van Amsterdam met de fossiele industrie.[1] Wij roepen de gemeente op om hier leiderschap te tonen en haar verantwoordelijkheid te nemen.

Koolstofbubbel

Recente berekeningen laten zien dat 80 procent van de bewezen reserves van de fossiele brandstofindustrie (kolen, olie, gas) niet verbrand kan worden willen we de gemiddelde temperatuurstijging beperken tot de internationaal afgesproken twee graden Celsius.[2] Investeringen in deze voorraden zijn dus riskant: de dreigende koolstofbubbel. Deze financiële risico’s worden breed onderschreven.[3] Zakenbank HSBC schrijft “The scale of ‘listed’ unburnable carbon revealed […] is astonishing.”[4]
De Rockefellers, een van de grootste ‘olie-families’, hebben afstand gedaan van hun fossiele belangen.[5] Zelfs olie-land Saudi-Arabië zet inmiddels in op zonne-energie.[6]

Wereldwijde politieke zorgen

Ook politici maken zich zorgen. President Obama erkende dat de meerderheid van de fossiele voorraden nooit gebruikt kan worden. “Science is science”, zei hij, “we are not going to be able to burn it all.”[7] Secretaris-Generaal van de VN Ban Ki-moon heeft pensioenfondsen en verzekeraars opgeroepen hun “investeringen in een fossiele economie af te bouwen en over te stappen naar duurzame energiebronnen.”[8] Onder meer zijn de steden Oxford, Seattle en Parijs op weg ‘fossielvrij’ te worden, net als een groeiend aantal universiteiten en pensioenfondsen.[9] Kortom de risico’s van fossiele beleggingen worden zeer breed onderkend, wat leidt tot een snel groeiende internationale beweging.

Betekenis voor Amsterdam

Hoewel de stad aangeeft geen ‘fossiele investeringen’ te hebben omdat zij alleen schulden heeft, zijn er wel degelijk financiële banden met de fossiele energieindustrie – niet alleen door de deelneming in koolstofintensieve ondernemingen zoals het Havenbedrijf,[10] maar ook via de pensioenen van de medewerkers en (inmiddels indirect) de Nuon kolencentrale.[11] De geraamde inkomsten of rendementen uit deze bronnen zijn kwetsbaar.

Daarom roepen wij – inwoners van Amsterdam – het gemeentebestuur op om geleidelijk, verantwoord en binnen vijf jaar hun financiële banden met de fossiele industrie af te bouwen en daarbij:

  1. Geen nieuwe investeringen in de fossiele industrie te doen, binnen een half jaar een onderzoek te publiceren over de huidige investeringen en financiële banden van de gemeente met de fossiele industrie, en eventuele bestaande investeringen[12] binnen vijf jaar te divesteren.[13]
  1. De gevolgen door te rekenen voor het Westelijk Havengebied van sterke afname in het verbruik van fossiele brandstoffen,[14] en een plan te ontwikkelen voor een toekomstbestendig, fossielvrij havengebied. Dit plan moet rekening houden met afnemende CO2 uitstoot van de Nuon kolencentrale[15], een sterke afname van kolen- en oliedoorvoer, met name met oog voor verdwijnende en nieuw op te bouwen werkgelegenheid.
  1. Het ABP – het pensioenfonds van de gemeente – op te roepen niet meer te investeren in de fossiele industrie en zich daarmee als werkgever aan te sluiten bij de groeiende groep pensioendeelnemers die het ABP oproepen uit olie, kolen en gas te stappen.[16]
  1. De bankiers van de gemeente (de ING en de Bank Nederlandse Gemeenten) om de garantie te vragen dat het gemeente-geld niet in de fossiele industrie geïnvesteerd wordt; als deze garantie niet gegeven kan worden, het geld onder te brengen bij een instelling die deze garantie wel kan geven; en vast te leggen dat deze afweging bij elke vernieuwing van de bankcontracten opnieuw gemaakt wordt.[17]

Divesteren en herinvesteren

Fossiele industrie draagt direct bij aan klimaatverandering. Profiteren van fossiele brandstoffen is daarom niet alleen economisch onverstandig maar ook moreel verwerpelijk. Bovendien is het niet nodig. De duurzame energiesector groeit erg snel. Hierin investeren zal innovatie en werkgelegenheid stimuleren. Met het oog op de
VN-klimaatonderhandelingen in december in Parijs (COP21) kan Amsterdam een voorbeeld stellen. Door te divesteren en te herinvesteren kan de Gemeente Amsterdam laten zien dat zij ook daadwerkelijk voor de belangen van haar jongste inwoners staat.

Graag ontvangen wij een inhoudelijke schriftelijke reactie op het bovenstaande
voor 1 augustus aanstaande.

Hoogachtend,

Namens Amsterdam Fossielvrij en inwoners van Amsterdam,

Professoren
prof. dr. Ewald Engelen – Universiteit van Amsterdam, Groene Amsterdammer
prof. dr. em. Gerd Junne – Universiteit van Amsterdam
prof. em. Arthur Mitzman – UvA, Concerned Citizens against Climate Change
prof. em. Andrew S. Tanenbaum – Vrije Universiteit

Ondernemers
Ruud van Zandvliet – Sociaal ondernemer, Oprichter Taxi Electric
Steyn Hoogakker – BAS Energie Amsterdam
Lynn Zebeda – Mede-oprichter Dr. Monk
Tom van de Beek – Ecopreneur, oprichter The Tipping Point
Huib van Winkoop – Vader van drie opgroeiende kinderen, Duurzaam ondernemer en managing partner Cees n co.

Duurzaamheid
Anne Stijkel – Wij Krijgen Kippen, SLIMwonenGaasperdam
Pauline Westendorp – Energiecoöperatie Zuiderlicht, Wij Krijgen Kippen
Niels Oskam – Oprichter Rand A brand
Faiza Oulahsen – Campagneleider Klimaat & Energie, Greenpeace
Jolein Baijdeman – Adviseur – Directeur IS Duurzaam

Bekende Amsterdammers
Dolf Jansen – Cabaretier en Radio presentator
Waldemar Torenstra – Acteur
Sophie Hilbrand – Presentatrice
Harm Edens – Tekstschrijver en Presentator

Religie en spiritualiteit
Janne van den Akker – Klimaat- en Geloofgroep Amsterdam
Dayapadma – Boeddhistisch Centrum Amsterdam Triratna
Paul Loomans – European Zen Centrum
Ciska Matthes – Zenzondagen
Phil van Velzen, Liz Cornelissen – De Ruimte, Centrum voor Bewustzijnsontwikkeling
Marianne de Mooij – Lid van de Christengemeenschap (op persoonlijke titel)
Hans Commandeur – Transcendente Meditatie

Media
Jhein Lohman – Producer facingcrossroads.org
Katy Olivia van Tergouw – Executive producer
Sacha Alexander Post – Filmdirector

Juridisch
Femke Wijdekop – Advocaat
Minne van Woersem – Advocaat

Fossielvrij netwerk
Liset Meddens – Nationaal coördinator Fossielvrij NL, 350.org
Jim Kleijweg – Student Sociologie, coördinator DivestVU
Jessie Goldman – Student Beta-gamma, coördinator FossielvrijUva/HvA
Cindy Coltman – BothENDS, initiatiefnemer ABPfossielvrij
Sven Jense – Filmmaker, initiatiefnemer Amsterdam Fossielvrij

Noten

[1] Het businessmodel van bedrijven als Exxon, Shell en BP is erop gericht de internationaal afgesproken limiet van maximaal twee graden mondiale opwarming ver te overschrijden: zij geven prioriteit aan kortetermijnwinsten ten koste van ernstige risico’s voor het voortbestaan van de mensheid, waaronder Amsterdammers, op deze planeet. Het is moreel en financieel onverantwoord om te profiteren van deze industrie, zeker voor een gemeente die duurzaamheid nastreeft.

[2] http://www.carbontracker.org/wp-content/uploads/2014/09/Unburnable-Carbon-2-Web-Version.pdf

[3] Citi Bank (https://www.citivelocity.com/citigps/ReportSeries.action?recordId=21), Goldman Sachs (http://www.goldmansachs.com/our-thinking/archive/crossing-the-rubicon- immersive/change-is-coming-a-framework-for-climate-change.pdf en: Goldman Sachs Commodities: ‘’The window for thermal coal investment is closing’’ (July 2013)), Morgan Stanley (Morgan Stanley Oil & Gas: ‘’Something Has to Give: Analysing the Scope for Lower Capex’’ (July 2013)), PriceWaterhouseCoopers (http://www.pwc.com/en_GX/gx/sustainability/publications/low-carbon-economy- index/assets/pwc-low-carbon-economy-index-2012.pdf), Standard & Poors (http://www.carbontracker.org/wp-content/uploads/downloads/2013/03/SnPCT- report-on-oil-sector-carbon-constraints_Mar0420133.pdf), Oxford University Stranded Assets Program (http://www.smithschool.ox.ac.uk/research-programmes/stranded-assets/SAP-divestment-report-final.pdf) en The Bank of England (http://www.theguardian.com/environment/2015/mar/03/bank-of-england-warns-of-financial-risk-from-fossil-fuel-investments).

[4] http://www.theguardian.com/environment/2013/apr/19/carbon-bubble-financial-crash-crisis

[5] http://www.theguardian.com/environment/2014/sep/22/rockefeller-heirs-divest-fossil-fuels-climate-change

[6] http://www.forbes.com/sites/dannykennedy/2012/12/10/saudis-invest-heavily-in-solar-just-as-the-us-tries-to-catch-up-to-saudis-in-oil/ en http://on.ft.com/1FAqYEb

[7] http://blueandgreentomorrow.com/2014/06/10/carbon-bubble-obama-admits-world-cannot- burn-all-known-fossil-fuel-reserves/

[8] IPCC persconferentie in Copenhagen, 2 November 2014 (http://unepfi.org/pdc/un-secretary-general-advises-pension-funds-to-divest-from-fossil-fuels/)

[9] Een lijst van partijen die zich eraan hebben gecommitteerd om binnen vijf jaar fossielvrij te worden is te vinden op http://gofossilfree.org/commitments/

[10] Het Havenbedrijf is een groot, maar steeds kwetsbaarder bezit. Van alle scheepvaartverkeer dat de haven passeert bestaat zo’n 75 procent van de overslag uit steenkool of petroleumproducten. Met het groeien van de ‘koolstofbubbel’ worden ook de investeringen in en de inkomsten uit het Havenbedrijf steeds onzekerder.

[11] Hoewel de kolencentrale in 2009 werd verkocht (in juli 2015 wordt de laatste tranche van 2% van de hand gedaan), ontvangt een deel van de Amsterdamse huishoudens nog wel stroom van deze centrale; daarvoor moet de stad verantwoordelijkheid nemen.

[12] Investeringen waaronder mogelijk nog niet uitgeleende gelden van de NUON-verkoop (ondergebracht in het (klimaat en) energie fonds) en andere gemeentelijke fondsen.

[13] Onder divesteren verstaan wij, in navolging van de in de VS ontstane divesteringsbeweging, desinvesteren op onder meer morele en/of ethische gronden.

[14] Onderzoek toont aan dat met name de kolenvraag uit Duitsland allerminst toekomstbestendig is: http://us.boell.org/2014/06/06/german-coal-conundrum

[15] Kolenstroom geeft een relatief grote CO2 uitstoot. Nuon is van plan om komende jaren het stoken van kolen te vervangen door het verbranden van biomassa. Het KNAW concludeert echter: “Het verbranden van hout in elektriciteitscentrales … lijkt niet of nauwelijks bij te dragen aan besparing van CO2-uitstoot.”: https://www.knaw.nl/nl/actueel/nieuws/vertrouwen-in-biobrandstof-en-houtstook-misplaatst

[16] Zie www.abpfossielvrij.nl. Zestig procent van de ABP spaarders wil een fossielvrij pensioen: http://www.trouw.nl/tr/nl/34921/Groen-Pensioen/article/detail/4044377/2015/06/01/Nederlanders-bereid-meer-te-betalen-voor-groen-pensioen.dhtml

[17] Een dergelijk onderzoek zou in lijn zijn met de motie van de Partij van de Dieren inzake de Begroting 2014 (Eerlijk bankieren).

Samenvatting verwijzingen en noten

Noot 2:

carbontracker.org

Unburnable Carbon 2013: Wasted capital and stranded assets.

Using all fossil fuels will breach the global carbon dioxide budget.

In 2010, governments confirmed in the Cancun Agreement that emissions should be reduced to avoid a rise in global average temperature of more than 2°C above pre-industrial levels, with the possibility of revising this down to 1.5°C. The modelling used in previous analyses by Carbon Tracker and the IEA showed that the carbon budget for a 2°C scenario would be around 565 – 886 billion tonnes (Gt) of carbon dioxide (CO2) to 2050. This outcome assumes that non-CO2 greenhouse gas emissions (e.g. methane and nitrous oxide) remain high.

This budget, however, is only a fraction of the carbon embedded in the world’s indicated fossil fuel reserves, which amount to 2,860GtCO . A precautionary approach means only 20% of total fossil fuel reserves can be burnt to 2050. As a result the global economy already faces the prospect of assets becoming stranded, with the problem only likely to get worse if current investment trends continue – in effect, a carbon bubble.

Regulators and investors need to review their approach to systemic risks

The systemic risks threatening the stability of financial markets related to unburnable carbon are growing more entrenched since 2011, not less. The markets appear unable to factor in the long-term shift to a low- carbon economy into valuations and capital allocation. In a context where market participants are driven by short-term metrics, there is a need for regulators to review their approach to the systemic risks posed by climate change. Improved transparency and risk management are essential to the maintenance of orderly markets, avoiding wasted capital and catastrophic climate impacts.

Noot 3:

Citi Bank: “This analysis of ‘Energy Darwinism’ highlights the uncertainties and hence risk inherent in upstream projects at the upper end of the gas cost curve, in the coal industry overall, for utilities and for the power generation equipment manufacturers. These changes and risks will affects investors, developers, owners, products and consumers of energy, which given the sums of money involved, makes it of paramount importance to be understood.”

Goldman Sachs in Change is coming: A framework for climate change – a defining issue of the 21st century (May 2009): “Over a relatively short period, the climate change debate has moved from “are man-made emissions resulting in temperature changes?” to “what can be done to avert the worst threats it poses?”. Social acceptance that climate change is occurring, is the result of man-made greenhouse gas emissions, and can be minimised, has established the issue as a mainstream social concern. As a result, governments have been given a mandate to regulate companies’ performances and investment plans, and there is increasing evidence they are taking up that mandate. In our view, the result will be an acceleration in the pace of change forced on industries. The relatively slow speed with which most organizations are able to redesign operations and reposition their business models will provide a window of competitive advantage to those that have taken early action.”

PriceWaterhouseCoopers in Too late for two degrees? Low carbon economy index 2012: ”The PwC Low Carbon Economy Index evaluates the rate of decarbonisation of the global economy that is needed to limit warming to 2°C. This is based on a carbon budget that would stabilise atmospheric carbon dioxide concentrations at 450 ppm and give a 50% probability of limiting warming to 2°C.

This report shows that global carbon intensity decreased between 2000 and 2011 by around 0.8% a year. In 2011, carbon intensity decreased by just 0.7%. The global economy now needs to cut carbon intensity by 5.1% every year from now to 2050 to achieve this carbon budget. This required rate of decarbonisation has not been seen even in a single year since the mid-20th century when these records began. Keeping to the 2°C carbon budget will require unprecedented and sustained reductions over four decades. Governments’ ambitions to limit warming to 2°C appear highly unrealistic.”

Oxford Stranded Assets Programme in Stranded assets and the fossil fuel divestment campaign: what does divestment mean for the valuation of fossil fuel assets? October 2013: “In almost every divestment campaign we reviewed from adult services to Darfur, from tobacco to South Africa, divestment campaigns were successful in lobbying for restrictive legislation affecting stigmatised firms. Indirectly, by triggering a process of stigmatisation, the divestment campaign is likely to make the operating and legislative environment more challenging. Greater uncertainty over future cash flows can permanently depress the valuation of fossil fuel companies, e.g. by compressing the price/earnings multiples.”

Bank of England (in The Guardian, 3 March 2015): “Insurance companies could suffer a “huge hit” if their investments in fossil fuel companies are rendered worthless by action on climate change, the Bank of England warned on Tuesday. “One live risk right now is of insurers investing in assets that could be left ‘stranded’ by policy changes which limit the use of fossil fuels,” said Paul Fisher, deputy head of the bank’s prudential regulation authority (PRA) that supervises banks and insurers and is tasked with avoiding systemic risks to the economy.

“As the world increasingly limits carbon emissions, and moves to alternative energy sources, investments in fossil fuels – a growing financial market in recent decades – may take a huge hit,” Fisher told an insurance conference. He said there “are already a few specific examples of this having happened”, but did not name them, and added that it was clear his concerns had yet to “permeate” the sector.

The Bank of England’s governor Mervyn King said that “the global drive to reduce carbon emissions could mean billions of pounds of fossil fuel reserves will rapidly lose value and cause a “major problem” for institutional investors and pension funds.”

The new warning from one of the world’s key central banks follows a caution from its head Mark Carney that the “vast majority of [fossil fuel] reserves are unburnable” if climate change is to be limited to 2C, as pledged by the world’s governments. The bank will deliver a report to government on the financial risk posed by a “carbon bubble” later in 2015.

Other senior financial figures have also warned of the risks to fossil fuel investments. Former US Treasury secretary Hank Paulson said in 2014:“When the credit bubble burst in 2008, the damage was devastating. We’re making the same mistake today with climate change. We’re staring down a climate bubble that poses enormous risks to both our environment and economy.”

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>